اندازهٔ نمونه برای برآورد درصد یا میانگین با مقایسهٔ گروهها چه فرقی دارد؟
ورودیهای تعیین حجم نمونه برای دقت برآورد یا برای مقایسهٔ گروهها را مشخص کنید.
آمادهٔ مطالعهاگر میخواهید بدانید چند درصد از دانشجویان تکلیف را تا موعد تحویل دادهاند، بپرسید برآورد را با چه دقتی میخواهم؟ اگر میخواهید برابریِ درصد تحویل را در دو گروه آزمون کنید، بپرسید اگر تفاوتی به اندازهٔ مشخص واقعاً وجود داشته باشد، با چه احتمالی میخواهم آزمون آن را تشخیص دهد؟ در این راهنما، برای هر هدف یک برگهٔ ورودی میبینید که میتوانید برای مطالعهٔ خودتان پُر کنید.
پیش از شروع
مشخص کنید چه کسانی را بررسی میکنید، پیامد اصلی چیست و چگونه آن را میسنجید. در مثال ساختگی این راهنما، جامعه دانشجویان درسهای آنلاین یک دانشکده در یک نیمسال است. پیش از مطالعه برای هر دانشجو یک تکلیف مرجع تعیین میشود. ثبت معتبرِ تحویل همان تکلیف تا موعد، «بله» است. اگر سابقهٔ لازم کامل باشد و تحویل تا موعد ثبت نشده باشد، وضعیت «خیر» است. وقتی بهدلیل نقص سابقه نمیتوان وضعیت تحویل را تشخیص داد، آن را «نامعلوم» ثبت میکنیم.
۱. هدف اصلی را در یک جمله بنویسید
| اگر سؤال شما این است… | برای تعیین اندازهٔ نمونه از چه چیزی شروع کنید؟ |
|---|---|
| چند درصد از کل دانشجویان تکلیف مرجع را تا موعد تحویل دادند؟ | دقت مطلوب برای برآورد یک درصد |
| اگر افزودن یادآور، درصد تحویل را به اندازهٔ مهمی تغییر دهد، آیا آزمون شانس کافی برای رد برابری دارد؟ | توان مطلوب برای آزمون تفاوت در آن اندازهٔ مشخص |
| درصد تحویل در گروه یادآور اضافه چند واحد درصد با گروه روال معمول فرق دارد؟ | دقت مطلوب برای برآورد اختلاف دو درصد |
در سؤال سوم هم گروهها را مقایسه میکنید. اگر میخواهید اندازهٔ اختلاف را در بازهای گزارش کنید که برای تصمیم شما به قدر کافی باریک باشد، عرض مطلوبِ فاصلهٔ اطمینانِ خودِ اختلاف را مشخص کنید. برای محاسبه، سطح اطمینان، درصدهای مورد انتظار و نسبت تعداد دو گروه را هم بنویسید. این محاسبه با برآورد درصد کل یا با تعیین توان برای آزمون برابری فرق دارد. آمار کانادا، فصل ۸؛ CONSORT، بند ۱۶a؛ NCSS، فصل ۲۱۶، مقدمه و مثال ۱.
۲. برای برآورد، دقت و پراکندگی پیامد را مشخص کنید
برگهٔ اول: برآورد درصد تحویل در کل دانشکده
| ورودی | فرض آموزشی |
|---|---|
| طرح انتخاب | انتخاب تصادفی سادهٔ افراد از فهرست کامل دانشجویان واجد شرایط، بدون تکرار فرد |
| دقت هدف و سطح اطمینان | حاشیهٔ خطای هدف ±۵ واحد درصد در سطح اطمینان ۹۵٪؛ اگر برآورد ۶۰٪ باشد، فاصلهای متقارن با همین حاشیه از ۵۵٪ تا ۶۵٪ است. |
| درصد مورد انتظار | برای برنامهریزی فرض میکنیم حدود ۶۰٪ تحویل میدهند، انگار سابقهٔ نیمسالی مشابه چنین رقمی نشان داده است. |
درصد مورد انتظار کمک میکند پراکندگی پاسخهای «بله/خیر» را در محاسبه لحاظ کنید. اگر پیامدتان عددی باشد، مثلاً دقیقههایی که هر دانشجو تا موعد برای همان تکلیف صرف کرده، برای برآورد میانگین بهجای درصد مورد انتظار، برآوردی از انحراف معیار میخواهید: مدتها چقدر با هم فرق دارند؟ دقت هدف را هم به دقیقه مینویسید. دادههای مشابهِ قبلی یا یک بررسی مقدماتی میتوانند برای این فرضها سرنخ بدهند. اگر بخش قابل توجهی از یک جامعهٔ محدود را بدون جایگذاری انتخاب میکنید، تعداد کل افراد واجد شرایط را هم در محاسبه وارد کنید. آمار کانادا، بخشهای ۸٫۱٫۲ و ۸٫۱٫۳.
۳. برای آزمون تفاوت، دو گروه و اختلاف مهم را تعریف کنید
برگهٔ دوم: آزمون برابری درصد تحویل در دو گروه
| ورودی | فرض آموزشی |
|---|---|
| گروهها و نسبت تخصیص | دانشجویان بهصورت فردی و بهقرعه با نسبت ۱ به ۱ به «روال معمول بهعلاوهٔ یادآور اضافه» یا «فقط روال معمول» تخصیص پیدا میکنند. تحلیل بر اساس گروه تخصیص است. |
| درصد پایه و تفاوت مهم | برای روال معمول ۶۰٪ را فرض میکنیم. دانشکده پیش از مطالعه، بهبود ۱۰ واحد درصدی را در تصمیم برای ادامهٔ ارسال یادآور مهم میداند. پس برای این سناریو درصد گروه یادآور را ۷۰٪ میگذاریم. |
| آزمون و توان هدف | برای آزمون برابریِ درصدها در دو گروه مستقل، آزمون را دوطرفه در نظر میگیریم؛ یعنی اختلاف را در هر دو جهت بررسی میکنیم. سطح معنیداری ۵٪ است و برای سناریوی ۶۰٪ در برابر ۷۰٪، توان هدف ۸۰٪ است. |
توان ۸۰٪ یعنی اگر درصدهای واقعی دو گروه ۶۰٪ و ۷۰٪ باشند و فرضهای طرح و تحلیل برقرار باشند، آزمون در تکرار چنین مطالعهای حدود ۸۰٪ مواقع فرض صفرِ برابری دو درصد را رد میکند. این توان کشف تفاوت را در یک مطالعه تضمین نمیکند. اگر آزمون فرض برابری را رد نکند، برابری ثابت نشده است. اگر هم آن را رد کند، بهتنهایی نشان نمیدهد که بهبود دستکم ۱۰ واحد درصد است. اگر پیامد اصلی عددی باشد، در مقایسهٔ میانگینها اختلاف مهم را در واحد همان پیامد بنویسید و بهجای درصدهای مورد انتظار، انحراف معیار مورد انتظار را ثبت کنید؛ بسته به روش، ممکن است به برآورد جداگانهٔ انحراف معیار هر گروه نیاز داشته باشید. روش دقیق آزمون را همراه این فرضها بنویسید. CONSORT، بند ۱۶a و جعبهٔ ۴؛ گوپتا و کوپر، بخش مبانی توان.
۴. عددی را که میخواهید حساب کنید با طرح واقعی تطبیق دهید
- چه چیزی انتخاب یا تخصیص داده میشود؟ اگر بهجای انتخاب جداگانهٔ دانشجویان، کلاسها را برای نمونهگیری انتخاب کنید، شباهت دانشجویان یک کلاس ممکن است دقت را کاهش دهد. اگر یادآور را به کل کلاس تخصیص میدهید، واحد قرعهکشی کلاس است. در این حالتها، تعداد و اندازهٔ کلاسها و شباهت پیامد درون کلاسها را در محاسبه لحاظ کنید. برای تصمیم دربارهٔ روش، نمونهگیری احتمالی و انتخاب طرح کمی را ببینید. آمار کانادا، بخش ۸٫۱٫۲٫۳؛ گوپتا و کوپر، طرح خوشهای.
- در هر گروه چند نفر لازماند؟ اگر قرار است سهم بیشتری از دانشجویان در یکی از دو گروه باشند، محاسبه را با همان نسبت انجام دهید و تعداد هر گروه را کنار تعداد کل بنویسید. برای دو گروه مستقل با پراکندگی و هزینهٔ مشابه، تخصیص برابر نقطهٔ شروع معمولی است. CONSORT، جعبهٔ ۴؛ گوپتا و کوپر، تخصیص در سطح فرد.
- چند نفر دادهٔ قابل تحلیل خواهند داشت؟ شمار انتخابشدهها، دعوتشدهها یا افراد تخصیصیافته را از تعداد کسانی که دادهٔ قابل استفاده خواهند داشت جدا بنویسید. اگر پاسخ یا ثبت کامل برای همه محتمل نیست، نرخ مورد انتظار را از اطلاعات مشابه برآورد کنید؛ در مقایسه، وضع هر گروه را جداگانه در نظر بگیرید. افزایش دعوتها میتواند کمبود تعداد را جبران کند؛ اگر افراد دارای ثبت ناقص از نظر تحویل با دیگران فرق داشته باشند، این افزایش سوگیری را بهخودیخود رفع نمیکند. آمار کانادا، بخش ۸٫۱٫۲٫۴؛ CONSORT، بند ۱۶a.
نتیجه را چطور بررسی کنیم؟
پیش از محاسبه بتوانید این جمله را برای طرح خود کامل کنید: «تعداد را برای برآوردِ … با دقتِ …» یا «برای آزمونِ … با توانِ … در صورت وجود اختلافِ … میخواهم.» سپس بررسی کنید واحد اعداد، فرضهای پیامد و روش انتخاب یا تخصیص را نوشتهاید. مثلاً اگر هدفتان دقتِ برآورد اختلاف دو درصد است ولی تنها حاشیهٔ خطای درصدِ کل را نوشتهاید، به گام ۱ برگردید و عرض مطلوبِ فاصلهٔ خودِ اختلاف را مشخص کنید. این برگهها ورودی محاسبهاند؛ برای یک مطالعهٔ واقعی، عددهای مثال را با فرضهای مستند طرح خود جایگزین کنید.
منابع
- Statistics Canada. (2010). Survey Methods and Practices. نسخهٔ الکترونیکی انگلیسی، شمارهٔ کاتالوگ 12-587-X، فصل ۸.
- Hopewell, S., Chan, A.-W., Collins, G. S., و همکاران. (2025). CONSORT 2025 explanation and elaboration: updated guideline for reporting randomised trials. BMJ, 389, e081124، بند ۱۶a و جعبهٔ ۴.
- Gupta, S., & Kopper, S. (2021). Power calculations. Abdul Latif Jameel Poverty Action Lab، بهروزرسانی اوت ۲۰۲۱.
- NCSS, LLC. (بیتا). Confidence Intervals for the Difference Between Two Proportions. مستند فنی PASS، فصل ۲۱۶، مقدمه و ورودیهای مثال ۱.
جایگاه این مطلب در نقشهٔ پژوهش
مهارتها
قالب محتوا و نوع خروجی
این مطلب در کدام روشهای پژوهش به کار میآید؟
- پژوهش کمی
زمانی که اندازهٔ نمونه باید برای برآورد یا مقایسه توجیه شود.